با افتخار اعلام می‌کنیم که احسان عارفی، مدیریت فروش شرکت فرپژوه برای دومین بار به‌عنوان سخنران به پنجمین سمینار تخصصی استقرار نظام سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) در آزمایشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دعوت شده‌اند.
این رویداد تخصصی در تاریخ ۱۲ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در تهران برگزار شد و فرصتی ارزشمند برای توجه به یکی از بنیادی‌ترین الزامات توسعه علمی کشور، یعنی ارتقای سطح سلامت، ایمنی و حفاظت از محیط زیست در مراکز علمی و پژوهشی، فراهم آورد.
دعوت مجدد از ایشان برای حضور در جایگاه سخنران، دستاوردی حرفه‌ای و ارزشمند است که اهمیت دانش فنی، تجربه صنعتی و نقش تولیدکنندگان تجهیزات تخصصی را در توسعه زیرساخت‌های ایمن آزمایشگاهی برجسته می‌سازد.
ایمنی آزمایشگاه؛ زیربنای پژوهش پایدار و توسعه علمی
آزمایشگاه‌های دانشگاهی، تحقیقاتی، صنعتی و مراکز فناوری، از مهم‌ترین زیرساخت‌های تولید دانش و نوآوری به شمار می‌روند. بااین‌حال، فعالیت در این محیط‌ها همواره با مخاطراتی نظیر مواجهه با مواد شیمیایی خطرناک، بخارات سمی، گازهای قابل اشتعال، آلاینده‌های معلق، عوامل زیستی و خطرات ناشی از تجهیزات تحت فشار همراه است.
استقرار مؤثر نظام مدیریت سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) مستلزم رویکردی جامع به شناسایی خطرات، ارزیابی ریسک، کنترل مواجهه شغلی، پیشگیری از حوادث، مدیریت شرایط اضطراری و ترویج فرهنگ ایمنی است.
بهره‌گیری از چارچوب‌های بین‌المللی نظیر ISO 45001 در مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، ISO 14001 در مدیریت محیط زیست و ISO/IEC 17025 در تضمین صلاحیت فنی آزمایشگاه‌ها، متناسب با حوزه کاربرد هر استاندارد، می‌تواند به ارتقای کیفیت مدیریت و عملکرد مراکز آزمایشگاهی کمک کند.
نقش تجهیزات مهندسی در ارتقای سطح ایمنی آزمایشگاه‌ها
شرکت فرپژوه به‌عنوان تولیدکننده تجهیزات تخصصی آزمایشگاهی، بر این باور است که ایمنی واقعی باید از مرحله طراحی زیرساخت‌ها آغاز شود و در تمامی مراحل بهره‌برداری و نگهداری تداوم یابد.
هودهای شیمیایی آزمایشگاهی (Fume Cupboards / Chemical Fume Hoods) از تجهیزات کلیدی در کنترل مواجهه با بخارات، گازها و آلاینده‌های شیمیایی هستند. طراحی صحیح مسیر جریان هوا، عملکرد مناسب سیستم تهویه و ارزیابی مستمر کارایی هود، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفاظت از کاربران آزمایشگاه دارد.
کابینت‌های ایمنی آزمایشگاهی (Safety Cabinets) با توجه به نوع طراحی و کاربرد، در حفاظت و نگهداری ایمن مواد یا ایجاد شرایط کنترل‌شده نقش دارند. همچنین هودهای لامینار فلو (Laminar Flow Cabinets) با ایجاد جریان هوای تمیز و کنترل‌شده، به کاهش آلودگی نمونه‌ها و فرایندهای حساس کمک می‌کنند. البته هودهای لامینار مخصوص حفاظت از محصول، جایگزین کابینت‌های ایمنی زیستی یا هودهای شیمیایی نیستند.
هودهای بازویی و بازوهای مکنده آزمایشگاهی (Extraction Arms) نیز به‌عنوان بخشی از سیستم‌های تهویه موضعی (Local Exhaust Ventilation)، امکان مکش آلاینده‌ها در نزدیکی محل تولید را فراهم می‌کنند و در بهبود کیفیت هوای محیط کار مؤثرند.
در کنار این تجهیزات، سیستم‌های توزیع گازهای آزمایشگاهی (Laboratory Gas Distribution Systems) از اجزای حیاتی زیرساخت آزمایشگاه محسوب می‌شوند. طراحی مهندسی این سیستم‌ها باید با توجه به کنترل فشار، پیشگیری از نشتی، ایمنی خطوط انتقال، خلوص گاز، امکان قطع اضطراری و قابلیت اطمینان در بهره‌برداری انجام شود.
مجموعه این راهکارها می‌تواند در توسعه آزمایشگاه‌های دانشگاهی، مراکز تحقیق و توسعه، صنایع دارویی، آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت و مراکز پژوهشی پیشرفته نقش مهمی ایفا کند.
فراتر از تجهیزات؛ حرکت به‌سوی مدیریت پایدار ایمنی
ایمنی آزمایشگاه صرفاً با خرید و نصب تجهیزات محقق نمی‌شود؛ بلکه نیازمند طراحی اصولی، انتخاب صحیح تجهیزات، نصب و راه‌اندازی تخصصی، آزمون عملکرد، بازرسی‌های دوره‌ای، تعمیر و نگهداری پیشگیرانه و آموزش مستمر کاربران است.
کنترل آلاینده‌های شیمیایی، ارزیابی عملکرد هودها، مدیریت پسماندهای آزمایشگاهی، پیشگیری از آتش‌سوزی، پایش مواجهه شغلی، رعایت الزامات تهویه و تدوین دستورالعمل‌های واکنش در شرایط اضطراری، از ارکان یک نظام ایمنی کارآمد هستند.
همچنین توجه به بهره‌وری انرژی و کاهش آثار زیست‌محیطی تجهیزات، در کنار حفظ عملکرد ایمن، از ضرورت‌های توسعه آزمایشگاه‌های نسل جدید به شمار می‌رود.
تعهد به آینده‌ای ایمن‌تر برای جامعه علمی کشور
دعوت مجدد از احسان عارفی برای سخنرانی در این رویداد ملی، فرصتی ارزشمند برای پاسداشت تجربه تخصصی و نقش فعال ایشان در حوزه تجهیزات و ایمنی آزمایشگاهی است.
ما در شرکت فرپژوه این دستاورد را صرفاً یک موفقیت فردی نمی‌دانیم؛ بلکه آن را انگیزه‌ای برای تداوم مسئولیت حرفه‌ای خود در مسیر طراحی و تولید راهکارهای مهندسی، ارتقای استانداردهای ایمنی و پاسخ‌گویی به نیازهای روزافزون مراکز علمی و صنعتی کشور می‌دانیم.
باور ما این است که توسعه پایدار علمی، بدون حفاظت از سلامت پژوهشگران، کارشناسان و تمامی افرادی که در محیط‌های آزمایشگاهی فعالیت می‌کنند، امکان‌پذیر نخواهد بود.
آینده علم، تنها به دستاوردهای آزمایشگاه‌ها وابسته نیست؛ بلکه به میزان ایمنی محیطی بستگی دارد که این دستاوردها در آن شکل می‌گیرند.